Jak ustawić zintegrowaną grafikę [AMD 780G]

Wszyscy posiadacze płyt głównych z chipsetem AMD 780G mają do dyspozycji zintegrowaną kartę graficzną w postaci Radeona HD 3200. W chwili pisania tych słów jest to druga najmocniejsza zintegrowana grafika - jedynie AMD 790GX oferuje na pokładzie Radeona HD 3300, który od 3200 różni się taktowaniem (3200 - 500/400, 3300 - 700/533). AMD 785 i 880 mają mieć na pokładzie z kolei młodszego brata HD 4200, który będzie korzystał z Sideportu DDR3 (3200/3300 mają DDR2).

Z racji posiadanego przeze mnie sprzętu będę się opierał tutaj na ustawieniach zawartych w BIOS-ie AsRocka A780GXH. Post będzie podzielony na trzy części:

1. Wykorzystanie tylko Sideportu.
2. Wykorzystanie UMA.
3. Porównanie wydajności.
4. Uruchomienie zintegrowanej grafiki równocześnie z kartą grafiki na PCI-Express.

Nie będę tu poruszał tematu Hybrid Crossfire z oczywistego powodu - brak dostępu do sprzętu oraz znikoma użyteczność tegoż.

Zintegrowana grafika wykorzystująca tylko Sideport

Sideport to po prostu nic więcej, jak kość pamięci wlutowana na stałe w płytę główną dedykowana zintegrowanej karcie graficznej. Sideport ma standardowo pojemność 128 MB i jest połączony 32-bitową szyną z chipsetem. Jak już wspomniałem, HD3200/3300 używają pamięci DDR2, podczas gdy HD 4200 wykorzystuje DDR3.

Celem uruchomienia zintegrowanej grafiki wykorzystującej jedynie Sideport należy wejść do BIOS-u płyty głównej, przejść na zakładkę Advanced i wybrać Chipset Configuration.

Podstawowym krokiem wymaganym do włączenia zintegrowanej grafiki jest ustawienie Primary Graphics Adapter na Onboard. Następnie ustawiamy Internal Graphics Mode na SIDEPORT i w tej chwili HD 3200 jest już gotowy do użycia. Pozostaje tylko zapisać zmiany i podłączyć monitor.

Zintegrowana grafika wykorzystująca UMA

UMA, czyli Unified Memory Architecture, to inna nazwa na pamięć dzieloną - pamieć karty graficznej znajduje się w systemowym RAM-ie. Rozwiązanie to ma swoje plusy i minusy w porównaniu z Sideportem:

• plusy:
• szybsze niż Sideport
• lepsza kontrola przy podkręcaniu
• minusy:
• zużywa część (od 32 do 512 MB) pamięci systemowej

Celem ustawienia zintegrowanej grafiki w trybie UMA należy w Chipset Configuration ustawić Internal Graphics Mode na UMA lub UMA+SIDEPORT.

Porównanie wydajności

Napomknąłem już, że UMA jest szybsze niż Sideport. Prosta matematyka bardzo szybko to udowadnia - Sideport ma 32-bitową magistralę, natomiast w przypadku UMA mamy 64- lub 128-bitową szynę komunikacji (w zależności od tego czy pamięci są w Dual Channel). Różnica jest miażdżąca choćby w zwykłym 3DMarku:

Wersja 3DMarka	UMA (256M)	UMA (128M) + Sideport	Sideport
2001	15962	16744	4762
2003	5583	5738	~2000
2005	4978	5367	~1000
2006	2113	2369	~500

Używany sprzęt:

• CPU - Phenom II X2 550 BE @ X4 3610 MHz
• HTT 249
• FID 14.5
• VID 1.475V
• Mnożnik NB - 9
• Mnożnik HT - 9
• GPU - HD 3200 @ 1.35V
• Core 890
• Sideport - DDR2 800 (napięcie dla Sideportu w BIOS-ie ustawione na High)
• Pamięć - 4GB DDR2 996 15-5-5-5 2T
• System - Windows 7 Enterprise x64
• Sterowniki - Catalyst 10.1

Liczby w kolumnie Sideport są (poza 3DMarkiem 2001) wzięte z głowy, natomiast są dość dobrym przybliżeniem właściwych wyników.

Uruchomienie zintegrowanej grafiki równocześnie z kartą grafiki na PCI-Express.

Na koniec parę słów o tym, jak uruchomić, dzięki zintegrowanej grafice na płycie, bardzo dużo monitorów. Należy w tym celu skorzystać z opcji Surround View (ustawiając ją na Enabled) w Chipset Configuration przy ustawionym Primary Graphics Adapter na PCI Express, a następnie zainstalować w systemie zintegrowaną grafikę. Potem pozostaje tylko podpiąć dodatkowe monitory i można już działać.

Co to jest overclocking?

Dla odmiany po składaniu tych wszystkich zestawów (trochę daremna robota, mnóstwo czasu na tym schodzi) pora na coś odrobinę innego. Tym razem napiszę parę słów o tym, czym jest overclocking i jak się do tego zabrać. Rozpocznijmy więc od defincji.

Overclocking (z ang. podkręcanie albo przetaktowywanie, w skrócie OC) polega na zwiększeniu szybkości pracy i/lub wydajności sprzętu komputerowego poprzez zmianę ustawień jego podzespołów. Komponentami najczęściej poddawanymi overclockingowi są:

• Procesory
• Karty graficzne
• Pamięci

Sceptyczny czytelnik zapyta się od razu: "po co to robić?". Rzeczywiście, niewprawne próby podkręcania mogą się nie powieść lub nawet prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń sprzętu. Dlatego wszelkie próby overclockingu muszą być poparte pewną wiedzą i obyciem z komputerami. Zysk jest taki, że często niewielkim wysiłkiem można zaoszczędzić sporo pieniędzy kupując sprzęt teoretycznie nieco słabszy, a następnie zmuszając go do pracy z ustawieniami wyższymi niż nominalne.

Podobnie myśląc działają ludzie, którzy podkręcają dlatego, bo można. Na dobrą sprawę wydajność posiadanego przez nich sprzętu jest dla nich wystarczająca, jednak wiedząc, że drzemie w nim jeszcze ukryta, niewykorzystana moc, próbują ją spożytkować.

Istnieje również grupa ludzi, dla których jest to swoiste hobby (podobnie jak z samochodami), którzy traktują wyciskanie ostatnich soków z komputera jak rywalizację. Z myślą o takich ludziach powstają specjalistyczne serwisy i fora, na których można wymienić się wiedzą i osiągnięciami. Aktualne wyniki są dostępne na stronach http://www.hwbot.org/ i http://www.ripping.org/, każdy zainteresowany może w dowolnej chwili wejść i dołączyć do zabawy.

Temat jest dość szeroki i można wiele napisać, więc dla zachowania pewnego porządku w następnych częściach opowiem więcej o poszczególnych podzespołach.